जिल्हयामध्ये परीसरातील कुक्कुट पालनास प्रोत्साहन देणाऱ्या विविध योजना राबवण्यात येतात.या योजना ह्या प्रक्रिया रोजगारक्षम करण्याच्या दृष्टीने महत्वपूर्ण आहेत. रायगड- अलिबाग जिल्हयातील १४ तालुक्यांमध्ये सार्वजनिक खाजगी भागीदारी तत्वावर सघन कुक्कुट विकास गटाची स्थापना करणे ही योजना २०१७-१८ पासून राबवण्यात येत आहे.
या योजनेंतर्गत पशुसंवर्धन विभागाने परिपरित केलेल्या अर्जाचा नमूना तालुक्यातील पशुधन विकास अधिकारी विस्तार यांच्याकडे उपलब्ध राहील. निवड केलेल्या लाभार्थीना हा प्रकल्प ३ वर्ष कार्यान्वित ठेवणे बंधनकारक राहील. निवड केलेल्या लाभार्थ्यांना ५ दिवसांचे कुक्कुट पालन विषयक प्रशिक्षण व खाजगी अंडी उबवणूक केंद्र, शासकीय अंडी उबवणूक केंद्र, लघु अंडी उबवणूक यंत्राचा वापर करीत असलेल्या प्रक्षेत्रावर भेटीचा समावेश आहे. लाभार्थी निवड ही जिल्ह्याच्या पशुसंवर्धन उपआयुक्त यांच्या अध्यक्षतेखाली शासन निर्णया प्रमाणे सात सदस्यांच्या गठीत समिती पुढे निवड केली जाणार आहे.
लाभार्थी निवड साठी सर्वसाधारण, अनुसूचित जाती उपाय योजना व जनजाती क्षेत्र उपाय योजनेतील जे लाभार्थी सद्य स्थितीत कुक्कुट पालन व्यवसाय करत आहेत, तसेच ज्या लाभार्थ्यांकडे अंडी उबवणुकीचे यंत्र आहे. अशा लाभार्थीना प्राधान्य राहील. ३०% महिला लाभार्थीना प्राधान्य देण्यात येणार आहे. प्रथम टप्प्यात जिल्ह्यामध्ये २०१८-१९ या वर्षामध्ये पाच व २०१९-२०२० ला पाच व २०२०-२१ ला चार असे वर्षनिहाय एकूण १४ विकास गटांची स्थापना करण्याचे आहे. निवडलेल्या तालुक्यात प्रति तालुका एक लाभार्थी निवडला जाईल.
या योजनेंतर्गत निवडलेल्या लाभार्थीकडे २५०० चौ. फुट जागा स्वतःच्या मालकीची असावी. त्या ठिकाणी दळणवळण, इलेक्ट्रिसीटी, पाण्याची सोय उपलब्ध असावी. या योजनेचे अनुदान एकदाच देय असून पुढील खर्च संपूर्णपणे लाभार्थीने करावयाचा आहे. या योजनेंतर्गत १००० चौ. फुट पक्षीगृहाचे बांधकाम खात्याने ठरवून दिलेल्या मोजमपा प्रमाणे असणे आवश्यक आहे. लाभार्थीने लघु अंडी उबवणूक यंत्राची खरेदी करताना १००० अंडी उबविण्याची क्षमता व १४ के व्ही. ए. क्षमतेचा डिझेल अथवा गॅसवर चालणारे जनरेटर यंत्र असावे. यंत्राची उभारणी व कनेक्शन व दोन वर्षाची वॉरंटी, अंडी उबवणूक यंत्र उत्पादकाकडून लाभार्थीस प्रशिक्षण दिलेले असावे. प्रकल्प उभारणी नंतर योजनेमध्ये समाविष्ट तपशीलची पडताळणी नेमून दिलेल्या अधिकाऱ्या मार्फत करण्यात येईल.
निवड झालेल्या लाभार्थीने मान्यताप्राप्त एक दिवशीय मिश्र पिल्ले २० आठवडे वयावरील अंड्यांवरील पक्षी, सघन कुक्कुट गट, अंडी, यांची खरेदी सघन कुक्कुट विकास गट / मध्यवर्ती व इतर शासकीय निमशासकीय संस्था कडून जिल्हा स्तरीय निवड समितीच्या शिफारशीने खरेदी करणे बंधनकारक राहील. खरेदीच्या पावल्या, डिलेव्हरी चलन यांची पडताळणी केल्यानंतरच अनुदान थेट लाभार्थीच्या बँक खात्या मध्ये जमा करण्यात येईल. सुरुवातीस आवश्यक लघु अंडी उबवणूक केंद्रास लागणारी अंडी शासकीय संस्थेकडून खरेदी करणे बंधनकारक राहील. तदनंतर लाभार्थीने स्वतःच्या प्रक्षेत्रावर उत्पादित उबवणुकीच्या अंड्यांचा वापर करून पिल्ले निर्मिती करणे आहे.
योजनानिहाय निश्चित किंमत पुढीलप्रमाणे आहे. जमीन व खोल्या लाभार्थीच्या या योजने अंतर्गत जमीन २५०० चौ. फूट, (१००० चौ. फुटाचे २ शेड) खाद्य, अंडी, साठवणूक व अंडी उबवणूक यंत्र ठेवण्यासाठी स्वतःच्या मालकीच्या स्वतंत्र खोल्या साठी एकूण अंदाजित किंमत सध्या निरंक निश्चित करण्यात आली आहे.
प्रति १००० चौ. फुटाचे २ पक्षी गृहाचे बांधकाम, स्टोअर रूम, पाण्याची टाकी व विद्युतीकरण यासाठी या योजने अंतर्गत एकूण अंदाजित किंमत ४ लाख रुपये आहे. खाद्य व पाण्याची भांडी, ब्रडर, इतर उपकरणे व लसीकरण या योजने अंतर्गत शासन व लाभार्थी सहभाग ५० हजार रुपये. अंडी उबवणूक यंत्र (Mini Setter cum Hatcher) एकूण अंदाजित किंमत १ लाख ८० हजार रुपये आहे. १००० एकदिवसीय मिश्र (नर मादी) पिले व प्रति पक्षी रु.६०/- या योजने अंतर्गत रु. ६०,०००/-, २० आठवड्यांची अंड्यावरील ५०० पक्षी (नर मादी) प्रति पक्षी १५०/- या योजने अंतर्गत रु.७५,०००/-, १००० एकदिवसीय पिलांसाठी २० आठवडे कालावधी पर्यंत पक्षी खाद्य पुरवठा (प्रति पक्षी एकूण ८.५० कि.ग्रॅम खाद्य प्रति किलो रु. २५/- दराने) रु.१,१२,५००/-, एग नेस्ट्स रु.३०,०००/- पक्षी खाद्य ग्राईंडर (सिंगल फेज) रु.१६,०००/- असे एकूण किंमत रु.१०,२७,५००/- रुपये असून शासन व लाभार्थी यांचा सहभाग राहिल. सर्व प्रवर्गातील लाभार्थ्यांना ५०% अनुदान म्हणजेच रु. ५,१३,०००/- शासनाचे अनुदान देय राहील.
अर्ज करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी शासन निर्णय क्र. कुक्कुट २०१७/प्र.क्र.६७/पदुम-४, मादाम कामा रोड, हुतात्मा राजगुरु चौक, मंत्रालय, मुंबई-४०००३२, दिनांक. १३ नोव्हेंबर, २०१७ व मार्गदर्शक सूचना जा.क्र. कुक्कुट-२/५४२८/पीपीपी मॉडेल / २०१७, पसं१३, पुणे ६७, दिनांक- २३/११/२०१७ नुसार अर्ज करावा, सूचना व योजनेच्या अंमलबजावणी बाबत तालुक्यातील पशुधन विकास अधिकारी (विस्तार) पंचायत समिती यांच्याशी संपर्क साधावा.
पोलादपूर, श्रीवर्धन, मुरुड, सुधागड पाली, कर्जत, अलिबाग या तालुक्यातून पुरेसा प्रतिसाद अद्याप पर्यंत न मिळाल्याने या योजनेसाठी नव्याने अर्ज मागवण्यात येत आहेत. या सहा तालुक्यातून प्राप्त अर्जातून प्रत्येकी एका लाभार्थ्याची जिल्हा निवड समिती मार्फत निवड करण्यात येईल. सूचना व योजनेच्या अंमलबजावणी बाबत तालुक्यातील पशुधन विकास अधिकारी (विस्तार) पंचायत समिती यांच्याशी संपर्क साधावा.
