नवी दिल्ली, 01 जुलै (हिं.स.) : देशात आज, सोमवार 1 जुलैपासून तीन नवीन फौजदारी कायदे लागू झाले आहेत. आता आयपीसीच्या जागी भारतीय न्याय संहिता (बीएनएस) लागू करण्यातआली आहे, सीआरपीसीच्या जागी भारतीय नागरी संरक्षण संहिता (बीएनएसएस) लागू करण्यातआली आहे आणि भारतीय पुरावा कायद्याच्या जागी भारतीय पुरावा कायदा (बीएसए) लागू करण्यात आला आहे.गेल्या वर्षीच हे तीन कायदे संसदेत करण्यात आले. आता नवीन कायदे लागू झाल्याने वसाहती काळातील कायदे संपुष्टात आले आहेत.
आयपीसीमध्ये अनेक गुन्ह्यांची व्याख्या केलेली नाही. यात कोणते गुन्हे दहशतवादाच्या श्रेणीत येतील हे स्पष्ट केलेले नाही. नव्या कायद्यात भारताची एकता, अखंडता, सार्वभौमत्व, सुरक्षा आणि आर्थिक सुरक्षेला धोका निर्माण करणाऱ्यांना दहशतवादाच्या श्रेणीत ठेवण्यात आले आहे. भारतीय न्यायिक संहितेच्या कलम 113 मध्ये याचे वर्णन केले आहे. यामध्ये भारतीय चलनाच्या तस्करीचाही समावेश असेल. दहशतवादी कारवायांसाठी जन्मठेप किंवा फाशीची शिक्षाही होऊ शकते.कायद्यानुसार दहशतवादी कट रचण्यासाठी पाच वर्षापासून जन्मठेपेपर्यंतच्या शिक्षेची तरतूद आहे. याशिवाय दहशतवादी संघटनेत सामील झाल्यास जन्मठेप आणि दंडाची तरतूद आहे. दहशतवादी लपल्यास तीन वर्षापासून जन्मठेपेपर्यंतची शिक्षा होऊ शकते. याशिवाय दंडही होऊ शकतो.
भारतीय न्यायिक संहितेत देशद्रोहाचा गुन्हा रद्द करण्यात आला आहे. त्याचबरोबर भारताची एकता आणि अखंडता धोक्यात आणणाऱ्या कृत्यांचा समावेश देशद्रोहात करण्यात आला आहे. यासाठी बीएनएसचे कलम 152 लागू करण्यात येणार आहे. आयपीसीमध्ये मॉब लिंचिंगचा उल्लेख नव्हता. आता या गुन्ह्याची शिक्षा जन्मठेपेपासून मृत्यूपर्यंत असू शकते. बीएनएसच्या कलम 103 (2) मध्ये याचा समावेश करण्यात आला आहे.
आयपीसीमध्ये हत्येसाठी कलम 302 होती, जी बीएनएसमध्ये कलम 101 झाली आहे. पूर्वी कलम 307 अन्वये हत्येचा प्रयत्न केल्याचा गुन्हा आता कलम 109 अन्वये नोंदवला जाणार आहे. कलम 105 दोषी मनुष्यवधासाठी लागू होईल, जी आयपीसी मधील कलम 304 होती. हुंडा मृत्यूशी संबंधित कलम 80 असेल जे आयपीसीमधील कलम 304-बी होते. आता कलम 303 अंतर्गत चोरीचा गुन्हा दाखल करण्यात येणार आहे. भादंवि कलम 379 अन्वये चोरीचा गुन्हा दाखल करण्यात आला.
त्याचप्रमाणे आता बलात्काराचे कलम 376 वरून 64 करण्यात आले आहे. कलम 74 अन्वये विनयभंगाचा गुन्हा दाखल करण्यात येईल. फसवणुकीचा गुन्हा आता कलम 420 ऐवजी कलम 318 अन्वये नोंदवला जाणार आहे. निष्काळजीपणामुळे मृत्यूचे प्रकरण कलम 106 अंतर्गत येईल जे पूर्वी 304-ए अंतर्गत होते. गुन्हेगारी कटासाठी कलम 120-बी ऐवजी कलम 61 लागू होईल. बदनामीसाठी कलम 499, 500 ऐवजी आता कलम 356 लागू होणार आहे. दरोडा आणि डकैतीसाठी अनुक्रमे कलम 309 आणि कलम 310 असेल.
