मुंबई : भारतातील सर्वात मोठे क्रिप्टो एक्स्चेंज असलेल्या कॉईनडीसीएक्सने आज आपला ‘अर्धवार्षिक२०२६ गुंतवणूकदार अहवाल’ प्रसिद्ध केला आहे. या अहवालानुसार, भारतीय क्रिप्टो गुंतवणूकदारांच्या वर्तनात महत्त्वपूर्ण बदल झाला आहे. गुंतवणूकदार आता सट्टेबाजी किंवा सट्टा व्यापाराऐवजी दीर्घकालीन संचय, लार्ज-कॅप डिजिटल मालमत्ता आणि शिस्तबद्ध पोर्टफोलिओ रचनेला मोठ्या प्रमाणावर प्राधान्य देत असल्याचे समोर आले आहे.
अहवालानुसार, सध्याची बाजारपेठ केवळ तात्पुरत्या गतीवर चालण्याऐवजी मजबूत विश्वासावर आधारलेली आहे. जागतिक क्रिप्टो मार्केटमध्ये बिटकॉइनचा वाटा वाढून ५८.२% झाला आहे, तर कॉईनडीसीएक्सवर भारतातील प्रत्येक प्रमुख शहरात आणि सर्व वयोगटांमध्ये ‘बीटीसी’ ही सर्वाधिक पसंतीची डिजिटल मालमत्ता म्हणून समोर आली आहे. दुसरीकडे, मीम टोकन्सचे महत्त्व कमी झाले असून एकूण ट्रेडिंग वॉल्यूममध्ये त्यांचा वाटा केवळ १२.१७% राहिला आहे; याउलट लेअर-१ मालमत्तांचा वाटा ३२.८७% आहे. हे गुंतवणूकदार उपयुक्तता-आधारित गुंतवणुकीला स्पष्ट पसंती देत असल्याचे दर्शवते.
व्याजदराची अनिश्चितता, भू-राजकीय तणाव आणि जागतिक मालमत्ता वर्गांमधील वाढती अस्थिरता यांमुळे निर्माण झालेल्या अत्यंत क्लिष्ट समष्टी अर्थशास्त्रीय वातावरणात हे निष्कर्ष समोर आले आहेत. या आव्हानात्मक परिस्थितीनंतरही, भारतीय गुंतवणूकदारांनी बाजारातील घसरणीच्या काळात आपली गुंतवणूक कमी करण्याऐवजी डिजिटल मालमत्तांचा संचय करणे सुरूच ठेवल्याचे कॉईनडीसीएक्सच्या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते.
कॉईनडीसीएक्सच्या अर्धवार्षिक अहवालानुसार, जागतिक पातळीवर बिटकॉइनचे मार्केट प्राबल्य ५८.२% वर पोहोचले असून, ते भारतातील सर्व प्रमुख शहरांमध्ये सर्वाधिक पसंतीची डिजिटल मालमत्ता ठरले आहे; तर दुसरीकडे जागतिक बिटकॉइन ईटीएफची व्यवस्थापनाखालील मालमत्ता १०५ अब्ज डॉलर्सच्या पार गेली आहे. या कालावधीत गुंतवणूकदारांच्या वर्तनात लक्षणीय बदल झाला असून, मीम टोकन्सचा ट्रेडिंग वॉल्यूम वाटा घसरून अवघा १२.१७% वर आला आहे, तर एकूण ट्रेडिंग वॉल्यूममध्ये लेअर-१ मालमत्तांनी ३२.८७% वाट्यासह आपले वर्चस्व राखले आहे. याशिवाय, बाजारपेठेतील वाढत्या परिपक्वतेचे संकेत देत गुंतवणूकदारांचे सरासरी वय ३०-३१ वर्षे झाले असून, यादरम्यान कॉईनडीसीएक्सच्या एकूण नोंदणीकृत वापरकर्त्यांची संख्या २.२ कोटींच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर पोहोचली आहे.
२०२६ च्या पहिल्या सहामहीत कॉईनडीसीएक्सच्या गुंतवणूकदारांचे सरासरी वय ३०-३१ वर्षे नोंदवले गेले आहे. यामध्ये ३०-४५ वयोगटातील गुंतवणूकदारांचा वाटा ३६% वरून वाढून ३८% झाला असून, या कालावधीत वाढ नोंदवणारा हा एकमेव लोकसंख्याशास्त्रीय विभाग आहे. हा वयोगट प्रामुख्याने अशा गुंतवणूकदारांचे प्रतिनिधित्व करतो ज्यांचे उत्पन्न अधिक आहे, ज्यांचा गुंतवणुकीचा दृष्टीकोन दीर्घकालीन आहे आणि ज्यांची पोर्टफोलिओ वाटप धोरणे अधिक सुनियोजित आहेत.
कॉईनडीसीएक्सचे सह-संस्थापक सुमित गुप्ता म्हणाले, “२०२६ च्या पहिल्या सहामहीतील सर्वात महत्त्वाचा निष्कर्ष किमतींमध्ये झालेल्या बदलांचा नसून, गुंतवणूकदारांच्या वर्तणुकीत झालेल्या बदलाचा आहे. भारतीय गुंतवणूकदार आता पूर्वीच्या मार्केट सायकल्सच्या तुलनेत अधिक शिस्त, दीर्घकालीन विचार आणि दृढ विश्वास दाखवत आहेत. प्रत्येक शहरात आणि वयोगटात बिटकॉइनचे असलेले वर्चस्व, मार्केट करेक्शनच्या काळात पद्धतशीर गुंतवणुकीत झालेली वाढ आणि उपयुक्तता-आधारित मालमत्तांकडे वळलेला कल, या सर्व गोष्टी एकाच निष्कर्षाकडे निर्देश करतात: भारताची क्रिप्टो बाजारपेठ आता परिपक्व होत आहे. गुंतवणूकदार आता केवळ एखाद्या ट्रेंडमध्ये तात्पुरते सहभागी होत नसून, एका दीर्घकालीन संरचनात्मक संधीसाठी स्वतःला तयार करत आहेत.”
कॉईनडीसीएक्सने या कालावधीत व्यवसाय आणि सायबर सुरक्षेच्या पातळीवर अनेक महत्त्वाचे टप्पे गाठले आहेत. कंपनीने ५०० हून अधिक वर्तमान आणि माजी कर्मचाऱ्यांसाठी १११ कोटी रुपयांचा विक्रमी ‘इएसओपी’ बायबॅक (लिक्विडिटी इव्हेंट) यशस्वीरित्या राबवला असून, हा भारतीय आभासी डिजिटल मालमत्ता उद्योगाच्या इतिहासातील सर्वात मोठा बायबॅक ठरला आहे. याशिवाय, सायबर सुरक्षा पायाभूत सुविधांचा विकास करण्यासाठी आणि ऑनलाइन फसवणुकीविरुद्ध लढा देण्यासाठी समूहाने स्वतंत्र ‘डिजिटल सुरक्षा नेटवर्क’साठी १०० कोटी रुपयांचा निधी वचनबद्ध केला आहे. तसेच, ग्राहकांच्या सुरक्षिततेचा विचार करून क्लोन केलेले बनावट ॲप्स आणि फ्रॉड वेबसाइट्सवर जलद कायदेशीर कारवाई करता यावी, यासाठी प्लॅटफॉर्मने भारत सरकारकडून “कॉईनडीसीएक्स” साठी अधिकृत ‘क्लास ०९’ ट्रेडमार्क नोंदणी मिळवून आपले बौद्धिक संपदा संरक्षण अधिक मजबूत केले आहे.
