मंगळवेढा –
समोरील शंभर वर्षांहून अधिक जुना ऐतिहासिक रस्ता तात्काळ पूर्ववत खुला करून त्याची दुरुस्ती करण्याची मागणी अॅड. रमेश दिनानाथ जोशी यांनी नगराध्यक्षा सौ. सुनंदाताई (आबि) आवताडे यांच्याकडे केलेल्या निवेदनात करण्यात आली आहे. या निवेदनाच्या प्रती जिल्हाधिकारी, पालकमंत्री, आमदार समाधान आवताडे, मुख्यमंत्री, उपविभागीय अधिकारी व तहसीलदार यांना देखील पाठवण्यात आल्या आहेत. अॅड. जोशी यांनी सांगितले की हा मार्ग शेकडो वर्षांपासून शहरातील दैनंदिन वाहतुकीचा मुख्य मार्ग म्हणून वापरला जातो आणि सुमारे 15 हजार नागरिकांचा हा मार्गावर अवलंबून असलेला रोजचा प्रवास आहे.
इतिहास व रस्त्याचे महत्त्व
हा रस्ता नगरपरिषदेच्या समोरील टाऊनहॉलच्या पुढील भागापासून सुरु होतो आणि मुरलीधर मंदिराच्या मागील माने गल्लीपासून भगरे गल्ली, डांगे (भुई) गल्ली, कोंडुभैरी गल्ली, होनमाने गल्ली, माळी गल्ली, वडर गल्ली, शनिवार पेठ, किल्ला भाग, मेटकरी गल्ली व बाजारपेठेपर्यंत विस्तारित आहे. शंभर वर्षांहून अधिक काळ या रस्त्याने शहराचा सांस्कृतिक व सामाजिक इतिहास जपून ठेवला आहे. स्थानिक शहरे आणि बाजारपेठेतील व्यापारी, शाळा विद्यार्थी, देवस्थानांचे भाविक आणि दैनंदिन कामावर जाणारे नागरिक या मार्गावर अवलंबून आहेत.
रस्ता का अडथळ्याचा झाला?
अॅड. जोशी यांनी आरोप केला की नगरपरिषदेनं टाऊनहॉलच्या जागी निर्माण केलेल्या नवीन नाट्यगृहाच्या बांधकामात या ऐतिहासिक वहिवाटीच्या रस्त्यावरच बांधकाम केल्यामुळे मार्ग अरुंद झाला आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळ्याच्या स्थापनेमुळे नागरिकांनी तिकडे आक्षेप न ठेवता आदर दाखवला, परंतु पुतळ्याच्या पाठीमागे आणि नाट्यगृहाच्या बाजूला उभारलेले पत्र्याचे अनावश्यक कंपाऊंड रस्त्याची रुंदी घटवणारे असल्याचे निवेदनात म्हटले आहे. आता पुतळ्याचे काम पूर्ण झालेले असून उद्घाटन झाल्यानंतर हा कंपाऊंड तातडीने हटवून रस्ता पूर्ववत रुंद करण्यात यावा, ही मागणी करण्यात आली आहे.
विजेचा डी.पी. आणि बाजारमार्ग
निवेदनात आणखी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे कैकाडी विहिरीसमोरील महावितरणचा डी.पी. (डिस्ट्रिब्युशन पॅनेल) रस्त्याच्या मध्यभागी स्थित असल्यामुळे वाहतुकीला अडथळा निर्माण होत आहे. अॅड. जोशी यांनी हे डी.पी. तातडीने इतरत्र हलवून आठवडा बाजारातील प्रल्हाद शिंदे कमानीकडे जाणारा मार्ग खुला करावा अशी मागणी पाहिली आहे. याशिवाय रस्त्यावर असलेल्या काही अनियोजित स्टॉल्स, कचरापेट्या व पार्किंगच्या अव्यवस्थाही दुरुस्त कराव्या लागतील असे निवेदनात नमूद केले आहे.
सामाजिक व धार्मिक पार्श्वभूमी
आगामी आषाढी एकादशीच्या काळात शेगावच्या श्री गजानन महाराजांची पालखी नगरपरिषदेसमोरील शाळेत मुक्कामी येऊन येथे थांबणार आहे. या पार्श्वभूमीवर रस्त्याची दुरुस्ती व रुंदीकरण युद्धपातळीवर पूर्ण करावे ही स्थानिकांचे अपेक्षा असून, पालखी आणि शहरातील मोठ्या धार्मिक व सामाजिक कार्यक्रमांना शासनव्यवस्थेने मार्गदर्शन करावे, असा आग्रह निवेदनातून व्यक्त करण्यात आला आहे.
नागरिकांचे दैनंदिन परिणाम
अॅड. जोशी यांनी ठळकपणे नमूद केले की सदरील रस्त्याच्या अरुंदेपणामुळे वाहतुकीचा ताण व गर्दी वाढली आहे. जर हा रस्ता पुन्हा खुला व रुंद झाला तर चोखामेळा चौक ते संत दामाजी रोड ह्या मार्गावरील वाहतुकीचा भार लक्षणीयरीत्या कमी होईल. शाळेतील मुलांचे, वृद्धांचे व दिवसभर कामावर जाणाऱ्या मजूर व व्यावसायिकांचे प्रवास अधिक सुरळीत होतील अशी अपेक्षा आहे. यामुळे तातडीच्या आरोग्य सेवेसाठी जाणाऱ्या वाहनांना वेळ वाचेल, अग्निशामक वाहनांना मार्ग उपलब्ध होतील व अपघाताची शक्यता कमी होण्याची शंका मात्र या रस्त्याच्या अरुंदेपणामुळे वाढली आहे असे निवेदनात नमूद केले आहे.
निवेदनाचा निष्कर्ष असा की नगरपरिषद प्रशासनाने खालील तातडीच्या पावले उचलावीत:
पुतळ्याच्या मागील व नाट्यगृहाच्या बाजूला असलेले पत्र्याचे कंपाऊंड ताबडतोब हटवून रस्ता पूर्ववत रुंद करणे.
कैकाडी विहिरीसमोरील महावितरणचा डी.पी. सुरक्षित ठिकाणी हलवून आठवडा बाजार मार्ग सुकर करणे.
रस्त्याची तातडीने पातळीसुधारणा, पध्दतशीर पावले, ड्रेनेज व फुटपाथचे नियोजन करून दुरुस्ती करणे.
रस्ता उपयोगाच्या पुनर्रचना करताना स्थानिक व्यापार्यांशी समन्वय ठेवणे व अल्पकालीन स्थानिक पर्यायी मार्गांचे नियोजन करणे.
पालखी व प्रमुख उत्सवांच्या आधी रस्त्याची स्थिती सुधारण्यासाठी विशेष वेळापत्रक आखणे.
या मागण्यांबाबत नगरपरिषदेचे प्रशासन काय निर्णय घेतो आणि कोणत्या वेळेत कोणती पावले उचली जातात, याकडे शहरवासीयांचे दुर्लक्ष न राहिलेले आहे. पत्रव्यवहार आणि निवेदनांचे लेखी रूप जिल्हाधिकारी व इतर अधिकाऱ्यांना पाठवले गेले असल्यामुळे, आता प्रशासनाकडून औपचारिक प्रतिसादाची अपेक्षा आहे. काही स्थानिक नागरिकांनी नगरपालिका कार्यालयात मुलाखतीदरम्यान म्हणाले की त्यांनी दैनिक कामकाजात हे अडथळे अनुभवल्यामुळे लवकरच उपाय अपेक्षित आहेत. एका व्यापाऱ्याने सांगितले की बाजारपेठेतील वाहतूक सुकर झाल्यास व्यापारातही मदत होईल.
या मुद्यावर स्थानिक राजकीय पक्षांनी व नगरपरिषद सदस्यांनीही लक्ष वेधले आहे. अॅड. जोशी यांनी निवेदन दिल्यानंतर काही नगरसेवकांनी रस्त्याची तातडीने पाहणी करण्याची मागणीही केली आहे. नगराध्यक्षा सौ. आवताडे यांनी या विषयावर पुढील तपासणी व तात्काळ निर्णय घेण्यासाठी समिती गठीत करण्याचा आश्वासन दिल्याची माहिती काही माध्यमांनी दिली आहे. परंतु अजून कोणतीही अधिकारिक माहिती सार्वजनिक स्वरुपात जाहीर झालेली नाही.
नागरिकांचे अभिप्राय
अनेक नागरिकांमध्ये रस्त्यावरून होणाऱ्या प्रवासातील त्रास, वाहतुकीतील गर्दी व अपघाताच्या भीतीबद्दल नाराजी आहे.
शाळेतील पालक, व्यापारी व मंदिराच्या भाविकांनी या रस्त्याच्या दुरुस्तीची आवश्यकता अधोरेखित केली आहे.
काही नागरिकांनी म्हटले की शहराच्या ऐतिहासिक वारशाचे रक्षण करताना आधुनिक गरजांनाही प्राधान्य द्यावे.
वैधिक व तांत्रिक बाबी
रस्त्याच्या पुनर्रचनेबाबत महावितरणच्या डी.पी. हलवण्यासंबंधी तांत्रिक परवानगी व विद्युत विभागाची परवानगी आवश्यक आहे. तसेच नाट्यगृहाच्या कंपाऊंड हटवण्यापूर्वी जे सार्वजनिक समारंभ आणि पुतळ्याशी संबंधित कायदेशीर बाबी आहेत त्या अनुक्रमे पाहता येतील का, याची प्रशासनाने शहानिशा करावी लागेल. यासाठी शहर अभियंता, महापालिका अधिकारी व स्थानिक पोलीस यांच्याशी सल्लामसलत करून स्थलपाठांचे अहवाल मांडले जाण्याची शक्यता आहे.
त्यानंतर नाट्यगृह व पुतळ्याच्या समीप असलेल्या कंपाऊंडच्या कायदेशीर स्थितीचे पुनरावलोकन करावे.
महावितरण व पोलिस आणि इतर संबंधित विभागांसोबत बैठका घेतल्यावर डी.पी. हलवण्याच्या तांत्रिक व सुरक्षात्मक बाबी निश्चित कराव्यात.
शेवटी रस्त्याची अधिकृत मंजूरी मिळताच दुरुस्ती व रुंदीकरणाचे काम सुरू करावे.
नागरिकांचे दीर्घकालीन लाभ
जर हा रस्ता पुन्हा खुला व रुंद केला गेला, तर:
शहरातील वाहतूक सुलभ होईल.
अपघातांची शक्यता कमी होईल.
धार्मिक व सामाजिक कार्यक्रमांचे आयोजन अधिक सुरळीतपणे होईल.
स्थानिक व्यापार व बाजारपेठांना चालना मिळेल.
ऐतिहासिक मार्ग जपताना शहराचे भविष्यातील शहरी नियोजन सुलभ होईल.
ठळक निवेदनाच्या संदर्भाने पुढील अपेक्षा
शहरवासी आता नगरपरिषदेच्या तातडीच्या प्रतिसादाकडे आणि प्रशासनाने घेतलेल्या पावल्याकडे लक्ष ठेवून आहेत. अॅड. जोशी यांनी दिलेल्या निवेदनानंतर स्थानिक वातावरणात हा विषय चर्चेचा केंद्रबिंदू बनला असून, प्रशासनाने लवकरच ठोस पावले उचलावीत अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे.
