मुंबई : एक अग्रगण्य कॉर्पोरेट बिझनेस करस्पॉन्डंट कंपनी असलेल्या ‘रॉइनेट सोल्यूशन्स प्रायव्हेट लिमिटेड’ने देशभरात महिलांच्या नेतृत्वाखालील उद्योजकतेला गती देण्यासाठी आणि वंचित घटकांपर्यंत वित्तीय सर्वसमावेशकता अधिक दृढ करण्यासाठी आपले ‘बीसी सखी’ नेटवर्क अधिक बळकट करण्यास सुरुवात केली आहे.
एक सर्वसमावेशक वित्तीय परिसंस्था उभारण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेचा भाग म्हणून, रॉइनेट आज देशभरातील २४,००० हून अधिक महिला ‘ग्राहक सेवा केंद्र’ चालकांसोबत कार्य करत आहे. कंपनीच्या एकूण सेवा केंद्रांपैकी तब्बल २२% केंद्रे महिलांद्वारे चालवली जात आहेत. विशेष म्हणजे, या महिला संचलित केंद्रांनी एकत्रितपणे १ अब्ज अमेरिकन डॉलरपेक्षा अधिक मूल्य असलेले एकूण व्यवहार पूर्ण केले आहेत; जे ग्रामीण आर्थिक विकास आणि शेवटच्या घटकांपर्यंत वित्तीय सेवा पोहोचवण्यातील महिलांची वाढती भूमिका अधोरेखित करते.
२०२० मध्ये अवघ्या १०५ महिला बँकिंग करस्पॉन्डंट्ससह सुरू झालेल्या या उपक्रमाचे आज ग्रामीण आणि निमशहरी भारतात २४,००० हून अधिक महिला सीएसपीच्या एका मजबूत नेटवर्कमध्ये रूपांतर झाले आहे. स्मार्टफोन, बायोमेट्रिक मायक्रो-एटीएम आणि डिजिटल बँकिंग टूल्सने सुसज्ज असलेल्या या ‘बीसी सखी’, ग्राहकांना त्यांच्या दारापर्यंत आवश्यक बँकिंग सेवा पुरवत आहेत. यामध्ये रोख रक्कम काढणे आणि जमा करणे, बँक खाते उघडणे, निधी हस्तांतरण, पेन्शन वितरण, सरकारी योजनांचे लाभ पोहोचवणे आणि वित्तीय साक्षरतेबाबत मार्गदर्शन करणे या सेवांचा समावेश आहे.
हा उपक्रम आजीविका निर्मितीचे एक प्रभावी माध्यम म्हणून समोर आला असून, या अंतर्गत बीसी सखी दरमहा १०,००० ते ५०,००० रुपयांपर्यंत कमाई करत आहेत; तर उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या एजंट्सना दरमहा १ लाख रुपयांपर्यंत कमावण्याची संधी मिळत आहे. आर्थिक स्वावलंबन मिळवून देण्यासोबतच, हा कार्यक्रम महिलांमध्ये आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी, त्यांना समाजात प्रतिष्ठा मिळवून देण्यासाठी आणि त्यांच्या समुदायात नेतृत्वाची भूमिका बजावण्यासाठी मदत करत आहे.
या प्रवासाचा आढावा घेताना रॉइनेट सोल्यूशन्स प्रायव्हेट लिमिटेडचे संस्थापक आणि व्यवस्थापकीय संचालक समीर माथूर म्हणाले, “जेव्हा आम्ही हा उपक्रम सुरू केला, तेव्हा ग्रामीण भागातील महिला बँकिंग सेवा यशस्वीपणे देऊ शकतील का, असा प्रश्न अनेकांनी उपस्थित केला होता. परंतु, आम्हाला त्याऐवजी त्यांच्यामध्ये प्रचंड जिद्द आणि शिकण्याची, प्रगती करण्याची व आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी होण्याची तीव्र इच्छा दिसून आली. आज या महिला केवळ बँकिंग करस्पॉन्डंट्स राहिलेल्या नाहीत, तर त्या उद्योजिका, विश्वासू सल्लागार आणि त्यांच्या समाजातील परिवर्तनाचा मुख्य स्त्रोत बनल्या आहेत. आमचे ‘बीसी सखी’ नेटवर्क हे दर्शवते की, वित्तीय सर्वसमावेशकता आणि महिला सक्षमीकरण कशा प्रकारे हातात हात घालून चालू शकतात; ज्यामुळे औपचारिक वित्तीय सेवांचा विस्तार करतानाच शाश्वत उपजीविका देखील निर्माण होते. या मॉडेलचा आणखी विस्तार करण्यासाठी आणि भारताच्या विकास प्रवासात अधिक महिलांचा अर्थपूर्ण सहभाग सुनिश्चित करण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत.”
आपला विस्तार आणखी वाढवत, रॉइनेटने अलीकडेच दिल्ली, उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्र येथे नवीन ‘बीसी सखी केंद्रे’ सुरू केली आहेत. यातील प्रत्येक केंद्र ३,००० हून अधिक ग्राहकांना सेवा देईल, ज्यामुळे वंचित लोकसंख्येला विश्वसनीय बँकिंग सेवा जवळ उपलब्ध होतील आणि महिलांसाठी रोजगाराच्या अतिरिक्त संधी निर्माण होतील.
