शिरसीचा पैलवान महेंद्र गायकवाड हिंद केसरी

सोलापूर – जिल्ह्यातील मंगळवेढा तालुक्यातील शिरसी गावचा सुपुत्र आणि नामवंत पैलवान महेंद्र गायकवाड याने कुस्ती क्षेत्रात ऐतिहासिक कामगिरी केली आहे.  साताऱ्यातील छत्रपती शाहू स्टेडियमवर पार पडलेल्या 52व्या हिंदकेसरी कुस्ती स्पर्धेत मूळच्या मंगळवेढयाच्या महेंद्र गायकवाडने मानाची हिंदकेसरी गदा पटकावली आहे. तीनवेळा उपमहाराष्ट्र केसरी राहिलेला महेंद्र गायकवाड अखेर देशाचा 39वा आणि महाराष्ट्राचा 10वा हिंदकेसरी ठरला आहे.
भारतीय शैली कुस्ती महासंघ, राजेश्वर प्रतिष्ठान आणि तालीम संघ (सातारा) यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित या हिंदकेसरी कुस्ती स्पर्धेत देशभरातील 28 राज्यांतील सुमारे 850 महिला व पुरुष मल्ल सहभागी झाले होते. महाराष्ट्र केसरी पृथ्वीराज मोहोळ आणि महेंद्र गायकवाड यांच्यात ही लढत झाली. कुस्ती सुरू झाल्यानंतर उपमहाराष्ट्र केसरी महेंद्र गायकवाडने डाव टाकला तेव्हा पृथ्वीराजच्या हाताला इजा झाली. त्याला हात हलवताही येत नसल्याने त्याने माघार घेतली. त्यानंतर बाहुबली म्हणून नावलौकिक असलेला महेंद्र हिंद केसरीचा मानकरी ठरला.
यंदा अंतिम फेरीत दोन्ही पैलवान महाराष्ट्राचेच आमनेसामने असल्याने ही मानाची गदा राज्यातच येणार हे आधीच निश्चित झाले होते. मात्र लढती दरम्यान झालेल्या प्रकारामुळे कुस्तीशौकिनांना हवी तशी लढत पाहायला न मिळाल्याने त्यांची काहीशी निराशा झाली. अखेर विजयी घोषित होताच महेंद्रला आपले अश्रू अनावर झाले आणि या ऐतिहासिक विजेतेपदासह त्याने मानाची हिंदकेसरी गदा व एक थार गाडी आपल्या नावावर केली.
अंतिम लढतीत महेंद्रने सुरुवातीपासूनच आक्रमक पवित्रा घेत पृथ्वीराजवर चढाई केली आणि सुरुवातीलाच दोन गुणांची कमाई केली. पृथ्वीराज खाली असताना महेंद्रने त्याचा उजवा हात पकडून डाव टाकण्याचा प्रयत्न केला, पण याच दरम्यान पृथ्वीराजचा हात उलटा फिरल्याने सामन्यात आक्षेप घेतला गेला आणि कुस्ती थांबवण्यात आली. विशेष म्हणजे, इतकी मोठी दुखापत झाली असतानाही पृथ्वीराज जिद्दीने पुन्हा लढण्यासाठी तयार झाला होता, मात्र त्याचा हात अजिबातच हलत नसल्याने वैद्यकीय कारणास्तव कुस्ती थांबवून अखेर महेंद्र गायकवाडला विजयी घोषित करण्यात आले.
तीन पिढ्यांची कुस्ती परंपरा
महेंद्र गायकवाडच्या घराला तीन पिढ्यांची कुस्ती परंपरा आहे. मंगळवेढा तालुक्यातील शिरसी हे त्यांचे गाव. शेती हा त्यांच्या कुटुंबांचा मुख्य आधार. घराला वारीची आणि लाल मातीची परंपरा. आजोबा शंकर, वडील बाबासाहेब, चुलते काकासाहेब आणि महेंद्र अशी लालमातीत झुंजणाऱ्या पिढीची नावे. पावसावर अवलंबून असणाऱ्या शेतीत राबवणाऱ्या गायकवाड यांच्या शिरसी गावात 1966 मध्ये तालमीची स्थापना झाली. याच तालमीत महेंद्रने कुस्तीचे धडे गिरवण्यास सुरुवात केली. येथेच चुलते काकासाहेब आणि वडील बाबासाहेब कुस्ती खेळत. आईवडील, चुलते, भाऊ आणि इतरांच्या देखरेखीखाली महेंद्रची कुस्ती क्षेत्रातील वाटचाल सुरू राहिली आहे. दहावीपर्यंत तो याच तालमीत होता.