वैराग – आजच्या धावपळीच्या जगात जिथे निसर्गाचा ऱ्हास होत आहे, तिथे वैराग येथील एक निसर्गप्रेमी अवलिया खऱ्या अर्थाने निसर्ग संवर्धनाचा ‘ब्रँड ॲम्बेसेडर’ ठरला आहे. प्रशांत दीक्षित यांनी गेल्या ९ वर्षांपासून ‘एक झाड-एक ध्यास’ या उक्तीप्रमाणे वैराग येथील जुना पंढरपूर रोडवर वृक्षसंवर्धनाचा एक आदर्श वस्तुपाठ घालून दिला आहे. त्यांच्या या निस्वार्थी कष्टांमुळेच आज हा परिसर निसर्गाच्या कुशीत विसावल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे.
लोकसहभागाची ‘मुहूर्तमेढ’, दीक्षितांची ‘जोपासना’
या हिरव्यागार क्रांतीची सुरुवात जुलै २०१७ मध्ये झाली. सहकार विभागाचे उपसचिव व इर्लेवाडीचे सुपुत्र संतोष पाटील यांच्या विशेष पुढाकारातून, ‘आर्ट ऑफ लिविंग’ शाखा वैराग आणि तत्कालीन ग्रामपंचायत (आताची नगरपंचायत) यांच्या संयुक्त विद्यमाने येथे मोठ्या उत्साहात वृक्षारोपण करण्यात आले होते. या मोहिमेनंतर लावलेल्या या रोपट्यांना जगवण्याची आणि त्यांच्या संगोपनाची महत्त्वाची जबाबदारी प्रशांत दीक्षित यांनी स्वेच्छेने आपल्या खांद्यावर घेतली. आज ९ वर्षांनंतर त्यांनी जिवापाड जपलेली ती छोटी रोपे आता डेरेदार वृक्ष झाली असून, निसर्गप्रेमींसाठी ती एक पर्वणी ठरत आहेत.
सुट्टीचा प्रत्येक ‘क्षण’ झाडांच्या ‘नावे’
कामाच्या व्यापातून मिळणारा मोकळा वेळ बहुतेक लोक विश्रांती किंवा मनोरंजनात घालवतात. मात्र, प्रशांत दीक्षित यांचा प्रत्येक रविवार केवळ आणि केवळ त्यांच्या लावलेल्या झाडांसाठी असतो. गेल्या ९ वर्षांपासून एकही रविवार न चुकता ते या झाडांची निगा राखत आहेत. कडक उन्हाळा असो वा इतर ऋतू, दीक्षित यांची ‘सेवा’ झाडांच्या संगोपनानेच पूर्ण होते.
पाण्यासाठी ‘टमटम’चा आधार; श्रमातून फुलली वनराई
जुना पंढरपूर रोडवर पाण्याची कोणतीही कायमस्वरूपी सोय नसताना या झाडांना जगवणे मोठे आव्हान होते. मात्र, दीक्षित यांनी हार मानली नाही. त्यांनी पाण्यासाठी टमटमचा (टँकर) आधार घेतला आणि प्रत्येक झाडाला पाणी घालून त्यांना जीवनदान दिले. त्यांच्या या परिश्रमामुळेच आज साधारण २०० झाडे येणाऱ्या-जाणाऱ्या प्रवाशांना थंडगार सावली आणि शुद्ध ऑक्सिजन देत आहेत.
निसर्गाप्रती कृतज्ञतेची भावना
“वाढणारी उष्णता आणि पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी वृक्षारोपण व त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे ‘संवर्धन’ करणे काळाची गरज आहे. मी फक्त निसर्गाप्रती असलेली माझी जबाबदारी पार पाडत आहे,” असे मत प्रशांत दीक्षित विनम्रपणे व्यक्त करतात.
बातमीची ठळक वैशिष्ट्ये:
अविरत सेवा: २०१७ पासून सलग ९ वर्षे वृक्ष संवर्धनाचा ध्यास.
ठिकाण: जुना पंढरपूर रोड, वैराग.
प्रेरणा: संतोष पाटील (उपसचिव, सहकार विभाग) व ‘आर्ट ऑफ लिविंग’च्या पुढाकारातून सुरुवात.
यशोगाथा: प्रशांत दीक्षित यांच्या परिश्रमातून सुमारे २०० झाडांचे यशस्वी संगोपन.
समर्पण: प्रत्येक रविवारचा वेळ आणि टमटमद्वारे पाण्याचे नियोजन.
“प्रशांत दीक्षित यांच्या रूपाने वैराग भागात एक खऱ्या अर्थाने वृक्षप्रेमी व्यक्तिमत्व सर्वांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. निसर्गासाठी दिलेला हा वेळ आणि श्रम पाहून वैरागच्या नागरिकांकडून या अवलियाचे कौतुक होत आहे.”
