सोलापूर – आर्ट ऑफ लिविंग मार्फत सध्या ७७ नदी खोर्यावर काम चालू आहे, आदिला नदी वर डॉ. अनिल नारायणपेठकर यानी पीएचडी केली आहे. या आदिला व धुबधुबी नदीचे पुनर्जीवीत करणे गरजेचे आहे व ते काम करायची इच्छा त्यांनी व्यक्त केली. आर्ट ऑफ लिव्हिंगचे जलतज्ज्ञ अनिल नारायणपेठकर नदीचा उगम कशा प्रकारे होतो. याठिकाणच्या खडकाचा प्रकार जमिनीतील अंतर्गंत पाण्याचे प्रवाह समजावून सांगितले. उगमस्थानी केवळ पावसाळी प्रवाहाचे ओहळ असले तरी पुरातन काळात कुठेतरी कायमस्वरुपी वाहणार झरा असावा.
आदिला नदी संवर्धनासाठी जलबिरादरी, आर्ट ऑफ लिव्हिंग आणि श्रृष्टी इकोव्हिजन फाउंडेशन यांच्या सहकार्याने रविवारी निवडक पत्रकारांसह आदिला नदी परिक्रमा करण्यात आली. नदीच्या उगमापासून संगमापर्यंतच्या प्रवासातील महत्त्वाच्या ठिकाणांना भेटी देण्यात आल्या.
आदिला नदीच्या पानलोट क्षेत्रात १३ तलाव आहेत. तामलवाडी येथे तलावाला रविवारी भेट दिली, सुरतगाव- तलाव भेट, सांगवी काटी – तलाव तीन तलाव क्षेत्रत भेटी दिल्या, उगमस्थानी भेट देउन आदिला नदीच्या पानलोट क्षेत्राच्या विभाजन स्थानापासुन जवळ निघणाऱ्या उगास्थानाचे निरीक्षण केले. शेवटी तेलगाव याथिकानी संगमवर भेट डिली. आदिला नदी मधे येते ६० शिवाराचे (गावांचे) पाणी .
या परिक्रमतेत आर्ट ऑफ लिव्हिंगचे जलतज्ज्ञ अनिल नारायणपेठकर, जलबिरादरीचे प्रकल्प संचालक श्रीनिवास वडगबाळकर यांनी मार्गदर्शन केले. या परिक्रमेच्या यशस्वीतेसाठी सृष्टी इकोव्हिजन फाउंडेशनचे सीइओ प्रविण रा.तळे, वाइल्ड फोटोग्राफर डॉ किशोर वाघमारे,पर्यावरण मित्र शिरीष गोळवलकर, संजय पैठणकर, पर्यावरण मित्र स्वप्नील पेकम, ओंकार सावन यांनी परिश्रम घेतले.
यावेळी वरदराज जी बँग मालक बँग डाटा फॉर्म्स प्रायव्हेट लिमिटेड यांनी या परिक्रमेसाठी, शिवाजी कदम व मल्लिकार्जुन खेड मल्लिकार्जुन लँडमार्क, पद्म राका उद्योगपती यांनी सहकार्य केले.
150 वर्षापुर्वी हिपराग तलावाची निर्मिती केली. 2 किमी चा बांध बांधन्यात आला, 2 टीएमसी पाणी साठवण्याची क्षमता निर्माण केली, त्याचा विनियोग आजुबाजुतील शेतकरी व सोलापूर शहराच्या पिन्याचे पान्याचे नियोजन केले. तलावाशेजारी 400 एकर जलसंपदाविभागाची जमिन आहे, हिप्परगा तलावाची खोली 21 मीटर आहे. आता एकुन गाळ किति आहे यांचे मोजमाप होने गरर्जेचे आहे. हिप्परगा तलावाला नुक्ताच जागतिक वारसा दरजा देण्यात आला आहे.
– डॉ. श्रीनिवास वडगबाळकर
असा आहे अदिलाचा उगम ते संगम प्रवाह
आदिला नदीचे उगम स्थान धनेगाव येथे आहे. तर तेलगाव तालुका उत्तर सोलापूर येथे सीना नदीला मिळते. या नदीवर सांगवी, माळुंब्र गावच्या मध्यभागी तामलवाडी जवळ हिप्परगा येथे असे तीन तलाव आहेत. नदीत तुळजापूर तालुक्यातून 21 गावांसह दक्षिण सोलापूर तालुक्यातील बक्षी हिप्परगे, बोरामणी, दर्गनहळली, कासेगाव, कुंभारी, मुळेगाव, मुळेगाव तांडा, संगदरी, उले, उळेवाडी, वडजी, वरळी गाव तर उत्तर तालुक्यातील बाणेगाव, बेलाटी, भाटेवाडी, भोगाव, देगाव, एकरूख, गुळवंची, हगलूर, हिप्परगा, हिरज, होनसले, कारंबा, कवठे, खेड, मार्डी, नरोटेवाडी, पाथरी, राळेरास, सेवालाल नगर, तीरे, तेलगाव या गावाच्या शिवारातून पाणी येते.
