मंगळवेढा – शारदीय नवरात्रोत्सव २०२६ निमित्त श्री तुळजाभवानी मंदिर, तुळजापूर येथे भाविकांची मोठ्या प्रमाणावर गर्दी होण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर मंगळवेढा पोलिस स्टेशनच्या वतीने सर्व सार्वजनिक नवरात्रोत्सव मंडळे तसेच भाविकांसाठी सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या सूचना प्रसिद्ध करण्यात आल्या आहेत. नवरात्रोत्सव काळात भाविकांनी वाहतूक नियमांचे पालन करून स्वतःची तसेच इतरांची सुरक्षितता जपावी, असे आवाहन पोलिस निरीक्षक दत्तात्रेय बोरी गिड्डे यांच्या मार्गदर्शनाखाली वाहतूक शाखा प्रमुख संभाजी यादव यांनी केले आहे.
नवरात्रोत्सवाच्या काळात अनेक भाविक दुचाकी, चारचाकी वाहने तसेच विविध वाहनांमधून तुळजापूरकडे प्रवास करतात. काही भाविक पायी, तर काही जण सायकल किंवा दुचाकी रॅलीच्या माध्यमातून मंदिराकडे जात असतात. या काळात महामार्ग तसेच प्रमुख मार्गांवर वाहनांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढते. त्यामुळे प्रवास करताना वाहनचालकांनी विशेष दक्षता घेणे आवश्यक आहे.
वाहनचालकांनी प्रवास सुरू करण्यापूर्वी आपल्या वाहनाची योग्य तपासणी करावी. वाहनाचे ब्रेक, टायर, दिवे, इंडिकेटर, हॉर्न, इंजिन ऑइल तसेच इतर आवश्यक भाग व्यवस्थित आहेत की नाही, याची खात्री करावी. वाहनामध्ये पेट्रोल किंवा डिझेल पुरेशा प्रमाणात भरलेले असावे. लांबचा प्रवास असल्याने वाहनाची कागदपत्रे सोबत ठेवावीत. वाहनाचा परवाना, विमा, प्रदूषण प्रमाणपत्र आणि नोंदणी प्रमाणपत्र जवळ असणे आवश्यक आहे.
दुचाकीस्वारांनी प्रवास करताना हेल्मेटचा वापर करावा. वाहनचालकाबरोबर बसलेल्या व्यक्तीनेही हेल्मेट घालणे बंधनकारक आहे. हेल्मेट न वापरता दुचाकी चालविल्यास अपघाताचा धोका वाढतो. तसेच पोलिसांकडून वाहतूक नियमांचे उल्लंघन केल्याबद्दल दंडात्मक कारवाई केली जाऊ शकते. त्यामुळे स्वतःच्या सुरक्षेसाठी प्रत्येक दुचाकीस्वाराने हेल्मेटचा वापर करावा.
वाहन चालविताना मोबाईल फोनचा वापर करू नये. मोबाईलवर बोलणे, संदेश पाठविणे, फोटो काढणे किंवा सोशल मीडियाचा वापर करणे टाळावे. वाहन चालविताना मोबाईलचा वापर केल्यामुळे चालकाचे लक्ष विचलित होते आणि अपघात होण्याची शक्यता वाढते. तातडीचा फोन असल्यास वाहन रस्त्याच्या कडेला सुरक्षित ठिकाणी उभे करूनच मोबाईलचा वापर करावा.
वाहनचालकांनी मद्यपान करून वाहन चालवू नये. मद्यपान करून वाहन चालविणे हे स्वतःसह रस्त्यावरील इतर नागरिकांच्या जीवितास धोकादायक ठरू शकते. मद्यपान करून वाहन चालविणाऱ्या चालकांवर वाहतूक पोलिसांकडून कठोर कारवाई करण्यात येणार आहे. नशेत वाहन चालविणे, वेगमर्यादा ओलांडणे किंवा धोकादायक पद्धतीने वाहन चालविणे टाळावे.
प्रवासादरम्यान वाहनाची निर्धारित वेगमर्यादा पाळावी. पुढील वाहनापासून सुरक्षित अंतर ठेवावे. अचानक ब्रेक न लावता वाहन सावधपणे चालवावे. वळणावर, गर्दीच्या ठिकाणी, घाटरस्त्यावर तसेच मंदिर परिसराच्या जवळ वाहनाचा वेग कमी करावा. ओव्हरटेक करताना घाई करू नये. समोरून वाहन येत असताना ओव्हरटेक करणे टाळावे.
वाहनामध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त प्रवासी बसवू नयेत. दुचाकीवर दोनपेक्षा अधिक व्यक्तींनी प्रवास करू नये. चारचाकी वाहनांमध्ये प्रवाशांच्या संख्येनुसारच आसनव्यवस्था असावी.
नवरात्रोत्सवाच्या काळात अनेक ठिकाणी भाविकांच्या दिंड्या, पायी वारी, सायकल रॅली तसेच दुचाकी रॅली निघतात. अशा वेळी रस्त्यावर मोठ्या प्रमाणावर गर्दी होते. रॅलीमध्ये सहभागी झालेल्यांनी वाहतूक पोलिसांच्या सूचनांचे पालन करावे. रॅलीतील वाहनांनी शिस्तबद्ध पद्धतीने प्रवास करावा. रस्त्यावर वेगाने वाहन चालवणे, अचानक वाहन थांबवणे किंवा दुसऱ्या वाहनाला धोकादायक पद्धतीने ओव्हरटेक करणे टाळावे.
रॅली किंवा प्रवासादरम्यान ध्वनिक्षेपकाचा अतिवापर करू नये. वाहनांवर मोठ्या आवाजात संगीत वाजवू नये. ध्वनिप्रदूषणामुळे इतर प्रवासी, स्थानिक नागरिक, रुग्ण तसेच ज्येष्ठ नागरिकांना त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे प्रशासनाने घालून दिलेल्या ध्वनिमर्यादेचे पालन करावे. सार्वजनिक ठिकाणी शांतता व सुव्यवस्था कायम ठेवण्यास सहकार्य करावे.
प्रवासादरम्यान वाहन बिघडल्यास ते रस्त्याच्या मध्यभागी उभे करू नये. वाहन शक्यतो रस्त्याच्या कडेला सुरक्षित ठिकाणी उभे करावे. रात्रीच्या वेळी वाहन बिघडल्यास पार्किंग दिवे किंवा इशारा दिवे सुरू ठेवावेत. वाहनामागे प्रतिबिंबित करणारे चिन्ह किंवा इशारा फलक ठेवावा. प्रवाशांनी रस्त्यावर उभे राहून गर्दी करू नये.
महामार्गावर वाहन थांबविताना विशेष काळजी घ्यावी. चहा, नाश्ता किंवा विश्रांतीसाठी अधिकृत व सुरक्षित ठिकाणांचा वापर करावा. रस्त्याच्या कडेला, वळणावर किंवा पुलाजवळ वाहन थांबवू नये. रस्त्याच्या कडेला अनधिकृतपणे पार्किंग केल्याने वाहतुकीस अडथळा निर्माण होतो आणि अपघाताची शक्यता वाढते.
भाविकांनी प्रवासादरम्यान मौल्यवान वस्तूंची काळजी घ्यावी. रोख रक्कम, दागिने, मोबाईल फोन, महत्त्वाची कागदपत्रे किंवा इतर वस्तू वाहनात उघड्यावर ठेवू नयेत. गर्दीच्या ठिकाणी पाकीट, मोबाईल आणि बॅग सुरक्षितपणे जवळ ठेवावी. अनोळखी व्यक्तींवर अकारण विश्वास ठेवू नये. लहान मुले व ज्येष्ठ नागरिक यांच्यावर सतत लक्ष ठेवावे.
मंदिर परिसरात किंवा गर्दीच्या ठिकाणी लहान मूल हरविल्यास तातडीने पोलिस मदत केंद्राशी संपर्क साधावा. मुलांच्या खिशात पालकांचे नाव, मोबाईल क्रमांक आणि पत्ता लिहिलेली चिठ्ठी ठेवावी. ज्येष्ठ नागरिकांसाठी आवश्यक औषधे, ओळखपत्र आणि आपत्कालीन संपर्क क्रमांक सोबत ठेवावा. उष्णता, थकवा किंवा गर्दीमुळे त्रास जाणवल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.
पायी प्रवास करणाऱ्या भाविकांनी रस्त्याच्या डाव्या बाजूने शिस्तीत चालावे. रात्रीच्या वेळी शक्यतो परावर्तित पट्टे असलेले कपडे किंवा इशारा दिवे वापरावेत. रस्त्यावर अचानक धावू नये. पायी दिंडी किंवा समूहाने प्रवास करताना रस्त्याचा मोठा भाग व्यापू नये. वाहनांना जाण्यासाठी पुरेशी जागा ठेवावी.
सार्वजनिक नवरात्रोत्सव मंडळांनी मंडप उभारताना प्रशासनाच्या नियमांचे पालन करावे. मंडपासाठी आवश्यक परवानगी घ्यावी. विद्युत जोडणी अधिकृत पद्धतीने करून घ्यावी. मंडपामध्ये अग्निशामक यंत्रणा, वाळूच्या बादल्या, पाण्याची व्यवस्था आणि आपत्कालीन बाहेर पडण्याचा मार्ग ठेवावा. विद्युत तारांचे जाळे उघडे किंवा धोकादायक स्थितीत ठेवू नये.
नवरात्रोत्सव मंडळांनी मंडप परिसरात गर्दीचे योग्य नियोजन करावे. महिला, मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग भाविकांसाठी स्वतंत्र व्यवस्था करावी. मंडपाजवळ वाहनांची अनधिकृत पार्किंग होणार नाही, याची दक्षता घ्यावी. स्वयंसेवकांची नियुक्ती करून गर्दी नियंत्रण, वाहतूक नियंत्रण आणि आपत्कालीन मदतीसाठी त्यांना जबाबदारी द्यावी.
मंडळांनी सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविल्यास त्यांची कार्यक्षमता तपासावी. सीसीटीव्ही कॅमेरे योग्य दिशेने बसवून मंडप परिसर, प्रवेशद्वार, बाहेर पडण्याचे मार्ग आणि वाहनतळ यावर लक्ष ठेवावे. कोणतीही अनुचित घटना घडल्यास सीसीटीव्ही फुटेज पोलिस तपासासाठी उपलब्ध करून द्यावे. नियमांचे उल्लंघन किंवा सार्वजनिक शांततेला बाधा आणणाऱ्या प्रकारांवर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.
उत्सव काळात अफवा पसरवू नयेत. सोशल मीडियावर आलेली कोणतीही माहिती खात्री न करता पुढे पाठवू नये. धार्मिक, सामाजिक किंवा जातीय भावना दुखावतील अशा पोस्ट, व्हिडिओ किंवा संदेश प्रसारित करू नयेत. संशयास्पद व्यक्ती, वस्तू किंवा वाहन आढळल्यास स्वतःहून कारवाई न करता तातडीने पोलिसांना माहिती द्यावी.
पोलिस प्रशासनाने भाविकांना आणि नागरिकांना सहकार्याचे आवाहन केले आहे. वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी पोलिसांकडून आवश्यक त्या ठिकाणी बंदोबस्त व वाहतूक नियोजन करण्यात येणार आहे. पोलिस अधिकारी, कर्मचारी, वाहतूक स्वयंसेवक आणि प्रशासनाने दिलेल्या सूचनांचे पालन करणे प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. सूचनांकडे दुर्लक्ष करणाऱ्यांवर कायद्यानुसार कारवाई केली जाईल.
आपत्कालीन परिस्थितीत नागरिकांनी तातडीने मदत घ्यावी. पोलिस मदतीसाठी ११२ किंवा १०० या क्रमांकांवर संपर्क साधावा. आपत्कालीन मदतीची गरज भासल्यास घटनेचे अचूक ठिकाण, वाहन क्रमांक आणि परिस्थितीची माहिती पोलिसांना द्यावी. नागरिकांनी घाबरून न जाता शांततेने परिस्थिती हाताळावी असे आवाहन मंगळवेढा पोलिस स्टेशनचे पोलिस निरिक्षक दत्तात्रय बोरी बोरी गिड्डे यांच्या मार्गदर्शनाखाली वाहतूक शाखा प्रमुख संभाजी यादव यांच्या वतीने करण्यात आले आहे.
