सोलापूर – ग्रामपंचायतींच्या आर्थिक उत्पन्नाचा प्रमुख आधार असलेल्या कर वसुलीचा वेग मंदावल्याचे जिल्ह्यातील सप्टेंबर २०२६ अखेरच्या आकडेवारीवरून समोर आले आहे. जिल्ह्यातील ग्रामपंचायतींकडून एकूण ३५ कोटी ५९ लाख रुपयांची कर वसुली अपेक्षित असताना प्रत्यक्षात केवळ १४ कोटी ५० लाख रुपयांची वसुली झाली आहे. त्यामुळे एकूण मागणीच्या अवघ्या ४०.७५ टक्के रक्कम जमा झाली असून, तब्बल ५९.२५ टक्के रक्कम अद्याप वसुलीच्या प्रतीक्षेत आहे. या आकडेवारीमुळे ग्रामपंचायतींच्या आर्थिक नियोजनासमोर आव्हान उभे राहिले आहे.
तालुकानिहाय आकडेवारीचा विचार करता उत्तर सोलापूर तालुक्याने ५०.६८ टक्के वसुलीसह जिल्ह्यात आघाडी घेतली आहे. माढा तालुक्यात ४९.६२ टक्के वसुली झाली असून, हा तालुका दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. दक्षिण सोलापूरमध्ये ४४.८२ टक्के, पंढरपूरमध्ये ४१.२६ टक्के, बार्शीत ४०.३९ टक्के, तर अक्कलकोट तालुक्यात ३९.४५ टक्के वसुली नोंदविण्यात आली आहे. या तालुक्यांमध्येही अपेक्षित उद्दिष्टाच्या तुलनेत वसुली अपुरी असल्याचे दिसून येते.
दुसरीकडे करमाळा तालुक्याची वसुली केवळ ३४.४२ टक्क्यांवर राहिली आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील सर्वात कमी वसुली असलेल्या तालुक्यांमध्ये करमाळ्याचा समावेश झाला आहे. कुर्डुवाडी तालुक्यात ३५.३० टक्के, मंगळवेढ्यात ३७.१९ टक्के आणि सांगोल्यात ३७.७८ टक्के वसुली झाली आहे. या आकडेवारीवरून तालुकानिहाय कर वसुलीत मोठी तफावत असल्याचे स्पष्ट होते.
कमी वसुली असलेल्या तालुक्यांमध्ये विशेष मोहीम राबवून वसुलीचा वेग वाढविणे, तसेच संबंधित ग्रामपंचायतींच्या कामगिरीचे परीक्षण करणे गरजेचे ठरणार आहे. आर्थिक वर्षातील पुढील महिन्यांत वसुली वाढविण्यासाठी प्रशासन किती प्रभावी पावले उचलते, याकडे लक्ष लागले आहे.
एकूणच, जिल्ह्यातील ग्रामपंचायतींच्या कर वसुलीचा आकडा ५० टक्क्यांच्या खाली असल्याने प्रशासनासमोर वसुलीचे उद्दिष्ट गाठण्याचे मोठे आव्हान आहे. उत्तर सोलापूरने आघाडी घेतली असली, तरी करमाळ्यासह कमी वसुली असलेल्या तालुक्यांना आता विशेष प्रयत्न करावे लागणार आहेत.
चौकट
वसुली वाढविण्यासाठी विशेष मोहिमेची गरज
ग्रामपंचायतींच्या दैनंदिन कारभारासाठी, पाणीपुरवठा, स्वच्छता, दिवाबत्ती आणि स्थानिक विकासकामांसाठी स्वतःच्या उत्पन्नाचे महत्त्व मोठे आहे. कर वसुली अपेक्षित प्रमाणात न झाल्यास विकासकामांसाठी उपलब्ध होणाऱ्या निधीवर मर्यादा येऊ शकतात. त्यामुळे थकबाकीदारांना नोटिसा देणे, ग्रामपंचायतीनिहाय वसुलीचा नियमित आढावा घेणे आणि नागरिकांना वेळेत कर भरण्यासाठी प्रोत्साहित करणे आवश्यक आहे.
चौकट
विशेष सवलतीमुळे थकबाकीदारांना दिलासा मिळण्याची अपेक्षा
ग्रामपंचायतींच्या कर वसुलीला गती देण्यासाठी समृद्ध अभियान २.० अंतर्गत विशेष सवलत देण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात येत आहे. या सवलतीमुळे थकबाकीदार नागरिकांना कर भरण्यास प्रोत्साहन मिळून ग्रामपंचायतींच्या उत्पन्नात वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. सोलापूर जिल्ह्यात सप्टेंबरअखेर कर वसुलीचा आकडा ४०.७५ टक्क्यांवर असल्याने या अभियानाकडे विशेष लक्ष लागले आहे. सवलतीचा लाभ घेत नागरिक थकबाकी भरतात का आणि त्यामुळे वसुलीचा टक्का किती वाढतो, हे आगामी काळात स्पष्ट होईल.
