शेअर बाजारातून पैसे कमावणे सोपं, पण नियम पाळणं गरजेचं

शेअर बाजारात गुंतवणूक करणाऱ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. मार्च २०२४ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार भारतातील डिमॅट/ट्रेडिंग खात्यांची संख्या आता १५ कोटींवर पोहोचली असून वाढत्या डिमॅट खात्यांसोबत ऑप्शन ट्रेडर्सची संख्याही वाढत आहे. पण ऑप्शन ट्रेडिंग बाजारातून लॉस-मेकिंगचा पर्याय आहे.

सेबीने आधीच सर्व मीडिया प्लॅटफॉर्म आणि ब्रोकर्सना डिस्क्लेमर देण्यास सांगितले आहे, ज्यामध्ये ऑप्शन ट्रेडर्सना सूचित करतात की दहा पैकी ९ ऑप्शन ट्रेडर्स नुकसान करतात आणि ५० हजार रुपयांपर्यंत तोटा होऊ शकतो. याशिवाय ऑप्शन ट्रेडिंगमध्ये ब्रोकिंग चार्जेस आणि टॅक्स देखील लागू होतात. सावधगिरीच्या इशाऱ्यानंतरही ऑप्शन ट्रेडर्सची संख्या वाढत असून आज आपण ऑप्शन ट्रेडिंगच्या महत्त्वाच्या १० गोष्टी सांगणार आहोत, ज्यांची काळजी घेतल्यास मोठे नुकसान टाळता येईल आणि अधिक दिवस दिवस गुंतवणूकदार मार्केटमध्ये टिकून राहू शकतो.

शिक्षित करा, सतत शिकत राहा

शेअर बाजारातील गुंतागुंत नेहमीच शिकत राहा. ऑप्शन ट्रेडिंगची तत्वे समजून घ्या ज्यामध्ये ऑप्शन ट्रेडिंग काही केली जाते ते समजून घ्या. मार्केटमध्ये कोणती रणनेती अवलंबावी, ऑप्शन ट्रेडिंगमध्ये स्ट्राइक प्राइस कशी निवडायची, ट्रेडमध्ये किती रिस्क असते या सर्व गोष्टी मार्केटमधून सतत शिकत राहा.

रिस्क व्यवस्थापन करा

ऑप्शन ट्रेडिंगमध्ये जास्त धोका असतो त्यामुळे ट्रेड करण्यापूर्वी तुम्हाला या ट्रेडमध्ये किती नुकसान होऊ शकते माहित असले पाहिजे. तुमच्या खिशाला सहन होईल इतकेच पैसे गुंतवा. ऑप्शन ट्रेडिंगमध्ये जोखीम व्यवस्थापित केले तर समजा की तुम्ही अर्ध मैदान मारलं, म्हणून जोखीम व्यवस्थापित करा आणि उच्च जोखीम टाळणे महत्त्वाचे आहे.

स्टॉप लॉस ऑर्डर ठेवा

ऑप्शन ट्रेडर्सना माहित असते की ऑप्शन किमतींमध्ये स्पाइक काय असते. जेव्हा किंमत तुमच्या विरोधात जाते तेव्हा काही सेकंदात तुम्हाला खूप मोठे नुकसान होऊ शकते जे टाळण्यासाठी ट्रेड केल्यानंतर सिस्टममध्ये प्रथम स्टॉप लॉस निश्चित करा अन्यथा मार्केट तुम्हाला ट्रेडमध्ये अपेक्षेपेक्षा जास्त नुकसान देईल. त्यामुळे स्टॉप लॉस मनात नाही तर ट्रेडिंगवर लावावा.

बाजाराबद्दल अपडेटेड राहा

एक गुंतवणूकदार म्हणून महत्त्वाचं म्हणजे की तुम्हाला बाजारातील प्रत्येक बातम्या तुम्हाला माहीत असाव्यात. त्यामुळे बाजारातील घडामोडींशी अपडेटेड राहण्यासाठी तुम्ही आमच्या वेबसाइट The Economic Times शी कनेक्ट राहू शकता. तुम्ही बाजारातील बातम्या, आर्थिक निर्देशकांवर लक्ष ठेवावे. बाजारातील शक्यता टाळा आणि तुमचे ट्रेडिंगशी संबंधित निर्णय शक्यता किंवा भावनांऐवजी विश्लेषणाच्या आधारे घ्या.

ओव्हर ट्रेडिंग धोकादायक आहे

ऑप्शन्स ट्रेडिंग हे स्निपर शॉटसारखे असते, एक किंवा दोन शॉट्समध्ये लक्ष्य अचूक मारले पाहिजे. तुम्ही ऑप्शन ट्रेडिंग करत असाल किंवा ऑप्शन विकत असाल तर सर्वप्रथम ओव्हर ट्रेडिंग टाळा. दिवसातून दोन किंवा जास्तीत जास्त तीन व्यवहार करा. लक्षात ठेवा बाजारात कायमचे व्यवहार होत राहतील पण उद्या तुमच्याकडे निधी असेल का हा प्रश्न आहे.

प्रमाण निश्चित करा

ऑप्शन्स ट्रेडिंगमध्ये भांडवलापेक्षा जास्त रक्कम कधीही गुंतवू नका. ट्रेडिंग प्रमाण अशाप्रकारे व्यवस्थापित करा की जर स्टॉप लॉस आला तर तुम्हाला एका दिवसात ३ ते ५% पेक्षा जास्त तुमच्या भांडवलाचे नुकसान होणार नाही. ५% खूप आहे, पण छोट्या कॅपिटलबाबत बोलले जाते. तुमचे भांडवल एक लाख किंवा त्याहून अधिक होताच तुमचा दैनंदिन स्टॉप लॉस ३% पेक्षा जास्त नसावा. मार्जिनने नव्हे तर फक्त तुमच्या स्वतःच्या पैशाने व्यापार करा.

‘ऑर्डर मर्यादित करा

ऑप्शन्स ट्रेडिंगमध्ये मर्यादे ऑर्डरसह व्यापार करा. मार्केट ऑर्डरद्वारे व्यापार चालवून जास्त किंमतीला खरेदी आणि कमी किमतीत विक्री मिळेल. एकाधिक ऑर्डर सेट केल्यावर असे होते. तर मर्यादेच्या ऑर्डर दिली आणि त्याची अंमलबजावणी पूर्ण करून अतिरिक्त जोखीम टाळता येते.

विश्लेषकांचा सल्ला घ्या

एक प्रसिद्ध कोट आहे ‘व्यापार गंतव्यस्थान नाही, तर एक प्रवास आहे.’ तुम्ही ऑप्शन्स ट्रेडिंगमधेय नवीन असाल किंवा काही धोरणांबद्दल अनिश्चित असाल तर आर्थिक सल्लागार किंवा ऑप्शन ट्रेडिंगचा अनुभव असलेल्या व्यावसायिकांकडून सल्ला घ्या.

निर्देशांकांचे स्वरूप समजून घ्या

शेअर बाजारात ऑप्शन ट्रेडिंग – निफ्टी, बँक निफ्टी, फिन निफ्टी, सेन्सेक्स, मिडकॅप- अशा वेगवेगळ्या निर्देशांकांमध्ये होते. तुम्ही कोणत्याही इंडेक्सचे औक्षण ट्रेडिंग करत असाल तर सुरुवातीचे काही दिवस निर्देशांकाची हालचाल समजून घ्या. तुम्ही बँक निफ्टी ओबेर फिन निफ्टी सारख्या अस्थिर निर्देशांकांमध्ये प्रथम ट्रेडिंग केले तर कदाचित तुम्ही त्यांच्या अस्थिरतेला बळी पडू शकता, त्यामुळे तुम्ही निफ्टी निर्देशांकाने सुरुवात करू शकता.