वैराग – सोलापूर ग्रामीण पोलीस दलाची धुरा अत्यंत कार्यक्षमतेने सांभाळणारे आणि आपल्या कल्पक उपक्रमांनी संपूर्ण जिल्ह्यात ‘खाकी’ची एक नवी, आदरयुक्त आणि पर्यावरणपूरक ओळख निर्माण करणारे पोलीस अधीक्षक (SP) श्री अतुल कुलकर्णी (IPS) यांच्या यशस्वी कार्यकाळाला २ वर्षे पूर्ण झाली आहेत. १५ ऑगस्ट २०२४ रोजी सोलापूर ग्रामीणचा पदभार स्वीकारल्यापासून आज दिनांक १८ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत, त्यांनी केवळ गुन्हेगारीवरच जरब बसवली नाही, तर सामाजिक बांधिलकी आणि पर्यावरण संवर्धनाचा एक नवा आदर्श महाराष्ट्रासमोर ठेवला आहे. त्यांच्या या २ वर्षांच्या यशस्वी वाटचालीचा आणि त्यांनी राबवलेल्या लोककल्याणकारी उपक्रमांचा हा सविस्तर आढावा.
‘डीजेच्या दणदणाटा’ऐवजी सोलापुरात ‘वृक्षांची हिरवाई’
पोलीस अधीक्षक अतुल कुलकर्णी यांनी सोलापूर जिल्ह्यात पाऊल ठेवताच सण आणि उत्सवांना पारंपरिक व पर्यावरणपूरक स्वरूप देण्यावर भर दिला. यंदाच्या गणेशोत्सवात त्यांनी “NO DJ, NO DOLBY” ची अत्यंत धाडसी आणि प्रभावी मोहीम राबवली. “ध्वनीप्रदूषण टाळा, परंपरा जपा आणि जे गणेश मंडळ आपल्या भागात १,००० ते २,००० झाडे लावेल, त्या मंडळाच्या आरतीला मी स्वतः उपस्थित राहीन,” असे अनोखे आवाहन त्यांनी केले होते. त्यांच्या या आवाहनाला सोलापूरकरांनी अभूतपूर्व प्रतिसाद दिला. एकाच गणेशोत्सवाच्या काळात संपूर्ण जिल्ह्यात तब्बल ६० ते ७० हजार झाडे लावली गेली. ‘आवाजापेक्षा विचार मोठा’ करत सोलापूरने संपूर्ण राज्याला पर्यावरणपूरक उत्सवाची नवी दिशा दाखवली.
आषाढी वारीत ‘हरित वारी’चा महासंकल्प: ४ लाख वृक्षलागवड पूर्ण
महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत विठुरायाच्या आषाढी वारीच्या निमित्ताने पंढरपूरकडे येणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांच्या प्रवासाला सोलापूर ग्रामीण पोलिसांनी निसर्गाची जोड दिली. श्री कुलकर्णी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘हरित वारी’ उपक्रम राबवून आषाढी वारीच्या मार्गावर आणि सोलापूर-अक्कलकोट रोडसह संपूर्ण जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षलागवड करण्यात आली. अलीकडेच ऑक्टोबर २०२६ मध्ये त्यांच्या संकल्पनेतून तब्बल ‘४ लाख वृक्षलागवडीचा’ अवाढव्य आणि ऐतिहासिक टप्पा सोलापूर ग्रामीण पोलीस दलाने यशस्वीपणे पूर्ण केला आहे. खाकी वर्दीतील एका अधिकाऱ्याने सुरू केलेले हे ‘हरित आंदोलन’ जिल्ह्याला वाळवंटीकरणाकडून समृद्धीकडे नेणारे ठरत आहे.
सामाजिक सुधारणेसाठी ‘दत्तक गाव’ आणि ‘पहाट’ उपक्रम
केवळ पोलीस ठाण्यात बसून गुन्हे नियंत्रण करण्याऐवजी थेट जनतेच्या दारात जाण्यावर अतुल कुलकर्णी यांचा विश्वास आहे. ग्रामीण भागातील दारिद्र्य, व्यसनाधीनता आणि गुन्हेगारी मुळापासून उपटून काढण्यासाठी त्यांनी जिल्ह्यातील संवेदनशील गावांना दत्तक घेण्याची अभिनव संकल्पना राबवली. या दत्तक गावांमध्ये पोलीस पाटील, शिक्षक आणि स्थानिक तरुणांच्या मदतीने शिक्षण, रोजगार आणि मुख्य प्रवाहात येण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले जात आहेत. याशिवाय, ग्रामीण भागातील सुरक्षा व्यवस्था अधिक बळकट करण्यासाठी आणि पहाटेच्या वेळी नागरिकांशी थेट संवाद साधण्यासाठी त्यांनी ‘पहाट उपक्रम’ (Solapur Police Pahat) सुरू केला, ज्यामुळे ग्रामस्थांमध्ये सुरक्षेची भावना अधिक दृढ झाली आहे.
‘पोलीस काका-पोलीस दीदी’ आणि पोलिसांसाठी ‘संगीत वारी’
बालमनावर पोलिसांची भीती राहू नये आणि विशेषतः शाळकरी मुलींना सुरक्षित वातावरण मिळावे म्हणून त्यांनी शाळा-महाविद्यालयांमध्ये ‘पोलीस काका’ आणि ‘पोलीस दीदी’ हे अभियान अत्यंत प्रभावीपणे राबवले. दुसरीकडे, २४ तास तणावाखाली ड्युटी करणाऱ्या आपल्या पोलीस बांधवांसाठी आणि त्यांच्या कुटुंबासाठी त्यांनी “संगीत वारी… आनंदाची वारी” हा सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केला. पोलिसांमधील कलागुणांना वाव देत त्यांच्या कुटुंबात आनंदाचे क्षण पेरण्याचे काम या उपक्रमाने केले.
प्रशासकीय पारदर्शकता आणि गुन्हेगारीवर कडक प्रहार
प्रशासनात पारदर्शकता आणण्यासाठी त्यांनी जून २०२६ मध्ये एकाच वेळी ७२४ पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या बदल्या करून प्रदीर्घ काळ ठाण मांडून बसलेल्या हितसंबंधांना सुरुंग लावला. याशिवाय बेकायदेशीर ऑर्केस्ट्रा बार, अवैध दारू आणि दुधातील भेसळ करणाऱ्यांवर त्यांनी मोठी धडक कारवाई सत्र चालवले. वाढत्या सायबर गुन्ह्यांचा छडा लावत शेअर मार्केटच्या नावाखाली फसवणूक झालेल्या नागरिकांचे लाखो रुपये त्यांनी परत मिळवून दिले.
आयटी अभियंता ते तडफदार आयपीएस: एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व
नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग (मैसूर) मधून संगणक अभियंता आणि टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेस (TISS) मधून ‘अर्बन पॉलिसी’ मध्ये सुवर्णपदकासह पदव्युत्तर शिक्षण घेतलेले श्री अतुल कुलकर्णी हे एक अत्यंत अभ्यासू अधिकारी आहेत. सिव्हिल सर्व्हिसमध्ये येण्यापूर्वी त्यांनी माइंडट्री आणि क्रिसिल सारख्या मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्यांमध्ये काम केले आहे. ते एक उत्तम लेखक असून त्यांनी यूपीएससी मार्गदर्शन, इतिहास आणि तत्त्वज्ञानावर पुस्तके लिहिली आहेत.
१५ ऑगस्ट २०२४ ते १८ ऑक्टोबर २०२६ या २ वर्षे आणि २ महिन्यांच्या काळात त्यांनी सोलापूर ग्रामीण पोलीस दलाला केवळ शिस्तबद्ध केले नाही, तर लोककल्याणकारी आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमांमुळे ते आज खऱ्या अर्थाने जनतेचे ‘लोकप्रिय पोलीस अधीक्षक’ म्हणून नावारूपास आले आहेत.
