सोलापूर जिल्हा हा सर्वांसाठी अध्यात्मिक पर्यटनाचे केंद्रबिंदू म्हणून प्रसिद्ध आहे. अशा समृद्ध सोलापूर जिल्ह्यातील आणि आजूबाजूतील मंदिरे यामुळे सोलापूर जिल्ह्याला आणि शहराला एक वेगळे नाव रूप आले आहे. अशातच काही बाबींवर आपण लक्ष दिले तर सोलापूर सारखा जिल्हा महाराष्ट्र राज्य नव्हे, देशातच नव्हे, तर जगभरामध्ये पोहोचू शकतो.
खरं पाहिलं तर आध्यात्मिक पर्यटनाला साजेसे असे वातावरण या जिल्हामध्ये आणि आजूबाजूच्या परिसरात आहे. याचा पूर्ण फायदा स्थानिकांना तसेच देवदर्शनाला आलेल्या भाविकांना झाला पाहिजे हेच प्रयत्न असतात. तसं पाहिलं तर महाराष्ट्रातूनच नव्हे, देशातून तसेच जगातून देवदर्शन आणि ऐतिहासिक आणि भौगोलिक पर्यटनाला सोलापूर मध्ये येत असतात. सोलापूर जिल्हा हा फक्त मंदिरांसाठी प्रसिद्ध नसून इतर ऐतिहासिक व भौगोलिक गोष्टींसाठी ही प्रसिद्ध आहे आणि त्यांचा वारसा या शहराला आणि जिल्ह्याला लाभला आहे. तसं पाहिलं तर अक्कलकोट, गाणगापूर, तुळजापूर, पंढरपूर तसेच सिद्धेश्वर यांचे मंदिर भाविकांना नक्कीच आकर्षित करत असतात. त्याचप्रमाणे सोलापूर जिल्हा हा रेल्वे, रस्ते, विमानसेवा आणि खाजगी आणि सरकारी बसेस अशा विविध पद्धतीने जगाशी जोडला गेला आहे. याचा नक्कीच फायदा स्थानिक स्तरावर होत आहे. सोलापूर शहरात आणि सोलापूर जिल्ह्यामध्ये अनेक नाविन्यपूर्ण राहण्याच्या सोयी म्हणजे हॉटेल-रेस्टॉरंट, लॉजिंग तसेच भक्ती निवास हे निर्माण होऊन भक्तगणांना आणि पर्यटनांना सोयी देत असतात. त्याचप्रमाणे सोलापूरचे खाद्य संस्कृती ही अतिशय उत्तम आहे. इथली शिंगा चटणी पासून कडक भाकरी आणि मांसाहारी पदार्थ इतके सुंदर रित्या बनवले जातात की जिभेला चव विसरता येत नाही. काही जण खास खाद्य संस्कृतीसाठी सोलापुरात येतात. याचा फायदा हॉटेल आणि रेस्टॉरंटला होत आहे. चविष्ट पदार्थाचा आनंद घेताना राहण्याची ही उत्तम सोयी निर्माण झाल्या आहेत. अगदी पंचतारांकित हॉटेल पासून साधे राहणीमान असलेले लॉजेस आपल्याला सहज पाहायला मिळतात. या सर्वांना पर्यटकांच्या सोयीसाठी वापरले जात आहे. त्यामुळे रोजगार निर्मिती होत आहे. काही कौशल्यपूर्ण कामगार वर्ग सर्व पर्यटकांना सोयी देत असतो, त्याचा नक्कीच फायदा कामगारांचे कुटुंब चालवण्यासाठी होत आहे, हा एक सकारात्मक भाग आहे. आध्यात्मिक पर्यटना बरोबरच मेडिकल टुरिझम मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहे. आपल्या शहरातील आणि जिल्ह्यातील कौशल्यपूर्ण डॉक्टर यामुळे आजूबाजूचे लोक आणि रुग्ण शहराकडे आकर्षित होत आहेत. याचाही मेडिकल टुरिझम म्हणून फायदा शहराला आणि जिल्ह्याला होत आहे. त्याचप्रमाणे ऐतिहासिक महत्त्व असलेल्या या शहरांमध्ये काही ऐतिहासिक अभ्यासात येऊन भेट देतात. अशातच ऐतिहासिक वस्तू आणि वास्तू तसेच भौगोलिक वैशिष्ट्यामुळे जिल्ह्याला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. सोलापूर जिल्ह्यामध्ये विविध ठिकाणी फक्त पर्यटन म्हणून नाही तर अभ्यासाच्या दृष्टीने सुद्धा काही जण भेट देतात. अशातच जर शासनाने सुरक्षित आणि सोयीस्कर वातावरण निर्माण केले तर नक्कीच अजून जास्त लोक इकडे आकर्षित होतील, यात काही शंका नाही. आज सोशल मीडियाचा वापर करून सोलापूरचे नाव सात समुद्र पार नेले पाहिजे. यासाठी युवा पिढीने पुढे येऊन अभ्यासू दृष्टीने सोलापूरचे सकारात्मक गोष्टी जगासमोर ठेवल्या पाहिजे. त्यामुळे सोशल मीडियाची ताकद लक्षात घेऊन अनेक दृष्टीने फायदा करून देणाऱ्या पर्यटन क्षेत्र याला भरभराट आणायचे काम युवा पिढीने केले पाहिजे. त्याचबरोबर अनुभवी लोकांनी योग्य मार्गदर्शन करत पर्यटनासाठी पोषक वातावरण निर्माण केले गेले पाहिजे. अशामुळे नक्कीच आर्थिक दृष्ट्या या शहराला बळकटी येईल आणि जिल्ह्याचेही नाव रूप होईल. एकंदरीतच सोलापूरचा विकास सर्वांनी मिळून केला पाहिजे आणि पर्यटन क्षेत्र हे कमी खर्चामध्ये जास्त फायदा देणार क्षेत्र ठरत आहे. त्यासाठी सर्वांनीच आपापल्या परीने योग्य असे मार्ग काढून प्रयत्न करत राहिले पाहिजे एवढेच इथे नमूद करू इच्छितो.
